Scheenbeenvliesontsteking: symptomen, oorzaken en behandeling

Scheenbeenvliesontsteking: zo werk je toe naar pijnvrij bewegen

Pijn aan de binnenzijde van het scheenbeen komt veel voor bij hardlopers, wandelaars en sporters die veel springen. De klachten worden vaak omschreven als scheenbeenvliesontsteking of shin splints. De medische term is meestal mediaal tibiaal stresssyndroom, afgekort MTSS.

Hoewel de naam anders doet vermoeden, gaat het niet altijd om een klassieke ontsteking van alleen het beenvlies. De pijn ontstaat waarschijnlijk door herhaalde belasting van het scheenbeen en de omliggende spieren en bindweefsels. Wanneer de belasting sneller toeneemt dan het lichaam zich kan aanpassen, raakt het gebied geïrriteerd.

Wat is scheenbeenvliesontsteking precies?

Bij scheenbeenvliesontsteking voel je meestal pijn langs de binnenste rand van het scheenbeen. Vaak zit deze pijn in het middelste of onderste deel van het onderbeen en is het pijnlijke gebied enkele centimeters lang.

De klacht ontstaat vooral bij activiteiten waarbij het onderbeen herhaaldelijk schokken moet opvangen, zoals:

• hardlopen;
• springen;
• intensief wandelen;
• voetbal, tennis of basketbal;
• dansen;
• militaire trainingen;
• sporten met veel versnellingen en richtingsveranderingen.

Het scheenbeen krijgt tijdens deze activiteiten steeds opnieuw trekkrachten en schokbelasting te verwerken. Normaal gesproken past het bot zich hieraan aan en wordt het sterker. Krijgt het lichaam onvoldoende tijd om te herstellen, dan kan de belasting tijdelijk groter worden dan de belastbaarheid.

Scheenbeenvliesontsteking kan worden gezien als een klacht binnen het spectrum van botstress. Dat betekent niet dat er direct sprake is van een breuk, maar aanhoudende of steeds erger wordende klachten moeten wel serieus worden genomen.

Hoe ontstaat scheenbeenvliesontsteking?

Meestal is er niet één duidelijke oorzaak. Vaak gaat het om een combinatie van trainingsbelasting, herstel, spierkracht, bewegingspatronen en persoonlijke factoren.

Een bekend voorbeeld is de sporter die na een rustige periode weer begint met hardlopen en binnen korte tijd de afstand, snelheid én trainingsfrequentie verhoogt. De conditie kan snel verbeteren, maar botten, pezen en spieren hebben meer tijd nodig om zich aan de nieuwe belasting aan te passen.

Ook een verandering die op zichzelf klein lijkt, kan een rol spelen. Denk aan nieuwe schoenen, een andere loopondergrond, meer heuveltraining of extra sportmomenten naast het normale trainingsprogramma.

Welke factoren spelen een rol?

Iedere sporter beweegt anders. Daarom is het belangrijk om niet alleen naar de pijnlijke plek te kijken, maar naar het totale plaatje.

Factoren die kunnen bijdragen zijn onder andere:

Een plotselinge toename van de belasting

Meer kilometers, sneller lopen, vaker trainen of plotseling veel heuvels en sprongen toevoegen, vergroot de belasting op het onderbeen. Vooral meerdere veranderingen tegelijkertijd kunnen klachten uitlokken.

Onvoldoende herstel

Training zorgt voor een prikkel, maar tijdens het herstel past het lichaam zich aan. Bij weinig rust tussen trainingen kan het scheenbeen de opeenvolgende belasting mogelijk niet voldoende verwerken.

Veranderingen in ondergrond

Een overstap naar een hardere, schuin aflopende of oneffen ondergrond kan de krachten op het onderbeen veranderen.

Schoeisel

Versleten schoenen, schoenen die niet goed passen of een abrupte overstap naar een ander type schoen kunnen een rol spelen. Een bepaald merk of type schoen is echter niet voor iedereen automatisch de oplossing.

Kracht en belastbaarheid

Verminderde kracht of een beperkt uithoudingsvermogen van de kuit-, voet-, bovenbeen- of heupspieren kan ervoor zorgen dat de belasting minder goed over het been wordt verdeeld.

Mobiliteit en bewegingspatronen

De beweeglijkheid van de enkel, de stand en beweging van de voet en de controle vanuit knie en heup kunnen invloed hebben op de krachten tijdens het lopen. Dit betekent niet dat één specifieke voetstand altijd klachten veroorzaakt. Deze factoren moeten per persoon worden beoordeeld.

Persoonlijke factoren

Onderzoek noemt onder andere eerdere scheenbeenklachten, een hogere lichaamsmassa en bepaalde kenmerken van voet- en heupbeweging als mogelijke risicofactoren. Het bewijs is niet voor iedere factor even sterk en een risicofactor is nooit automatisch de oorzaak van de klacht.

De belangrijkste oorzaken op een rij

Scheenbeenvliesontsteking ontstaat meestal door een verschil tussen wat je van je lichaam vraagt en wat je lichaam op dat moment aankan. De belangrijkste mogelijke oorzaken zijn:

• te snel opbouwen van afstand, snelheid of trainingsfrequentie;
• plotseling meer heuvels, sprongen of sprinttraining doen;
• onvoldoende hersteltijd tussen belastende activiteiten;
• hervatten van sport na een periode van rust of een blessure;
• trainen op een nieuwe, harde of oneffen ondergrond;
• verandering van schoenen of lopen met versleten schoenen;
• onvoldoende kracht en uithoudingsvermogen in voet, kuit, been of heup;
• een bewegingspatroon waardoor het onderbeen relatief zwaar wordt belast;
• te weinig variatie in het trainingsprogramma.

Vaak is het dus niet zinvol om alleen de pijnlijke plek te behandelen. Voor een duurzaam herstel moet ook worden gekeken naar de factoren die de overbelasting in stand houden.

Welke symptomen horen bij scheenbeenvliesontsteking?

Veelvoorkomende symptomen zijn:

• een zeurende of stekende pijn langs de binnenzijde van het scheenbeen;
• gevoeligheid wanneer je op de binnenrand van het scheenbeen drukt;
• pijn tijdens of na hardlopen, springen of stevig wandelen;
• klachten bij het begin van een training die tijdelijk kunnen afnemen na het opwarmen;
• pijn die terugkomt of toeneemt wanneer je langer doorgaat;
• stijfheid of gevoeligheid na de training of de volgende ochtend;
• soms lichte zwelling rond het pijnlijke gebied.

In een vroeg stadium is de pijn vaak alleen na het sporten aanwezig. Wanneer je langdurig door de klachten heen blijft trainen, kan de pijn eerder tijdens de activiteit beginnen en uiteindelijk ook tijdens wandelen of in rust optreden.

Is het scheenbeenvliesontsteking of een stressfractuur?

Niet iedere pijn aan het scheenbeen is scheenbeenvliesontsteking. Een stressreactie of stressfractuur van het scheenbeen kan vergelijkbare klachten geven.

Bij scheenbeenvliesontsteking is meestal een langer, verspreid gebied langs het scheenbeen gevoelig. Bij een stressfractuur is de pijn vaak duidelijker op één kleine plek aan te wijzen. Ook pijn tijdens normaal wandelen, uitgesproken zwelling, nachtelijke pijn of pijn in rust kan reden zijn om verder onderzoek te laten doen.

Laat je klachten daarom beoordelen door een fysiotherapeut of arts wanneer:

• de pijn sterk of snel erger wordt;
• je niet normaal kunt lopen;
• de pijn ook in rust of ’s nachts aanwezig is;
• er één zeer pijnlijke plek op het bot zit;
• er duidelijke zwelling of roodheid ontstaat;
• je tintelingen, gevoelloosheid of krachtsverlies ervaart;
• de klachten ondanks aanpassing van de belasting niet verbeteren.

De eerste stappen naar beter en pijnvrij bewegen

1. Verminder tijdelijk de provocerende belasting

Volledige rust is niet altijd noodzakelijk, maar doorgaan met dezelfde trainingsbelasting is meestal niet verstandig. Verminder tijdelijk het hardlopen, springen of sprinten totdat dagelijkse activiteiten weer zonder duidelijke toename van de klachten mogelijk zijn.

2. Blijf bewegen binnen je mogelijkheden

Conditie kan vaak worden onderhouden met een activiteit die minder schokbelasting geeft, zoals rustig fietsen, zwemmen of trainen op een crosstrainer. Kies alleen activiteiten die de klachten tijdens en na het bewegen niet duidelijk verergeren.

3. Breng de totale belasting in kaart

Kijk niet alleen naar het aantal hardloopkilometers. Ook werk, wandelen, andere sporten, slaap en herstelmomenten tellen mee. Soms is de totale weekbelasting ongemerkt sterk toegenomen.

4. Bouw kracht en belastbaarheid op

Gerichte oefeningen voor de kuitspieren, voetspieren, bovenbenen en heupen kunnen helpen om het lichaam beter voor te bereiden op lopen en springen. Welke oefeningen geschikt zijn, hangt af van je klachten, kracht en bewegingspatroon.

5. Onderzoek de aanleiding

Een fysiotherapeut kan samen met jou kijken naar:

• de opbouw van je trainingsschema;
• spierkracht en uithoudingsvermogen;
• beweeglijkheid van enkel, knie en heup;
• de manier waarop je loopt, landt of springt;
• schoenen en ondergrond;
• eerdere blessures;
• herstel en terugkeer naar sport.

6. Keer geleidelijk terug naar sport

De terugkeer naar hardlopen begint meestal pas wanneer wandelen, traplopen en eenvoudige oefeningen zonder duidelijke pijnverergering mogelijk zijn. Daarna kan de belasting stap voor stap worden opgebouwd.

Verhoog niet tegelijkertijd de afstand, snelheid én trainingsfrequentie. Verander bij voorkeur één onderdeel per keer en controleer hoe het onderbeen tijdens de training en de volgende dag reageert.

Wat kan de fysiotherapeut betekenen?

De fysiotherapeut behandelt niet alleen de pijn, maar zoekt ook naar de factoren die de klacht hebben veroorzaakt of in stand houden. Op basis van het onderzoek wordt een persoonlijk herstelplan opgesteld.

Dat plan kan bestaan uit:

• advies over tijdelijke aanpassing van sport en belasting;
• oefeningen voor kracht, controle en uithoudingsvermogen;
• verbetering van enkel- en voetfunctie wanneer dit nodig is;
• begeleiding bij de opbouw van wandelen, hardlopen en springen;
• advies over trainingsplanning, ondergrond en schoenen;
• het herkennen van signalen die passen bij een andere aandoening.

Er bestaat geen standaardbehandeling die voor iedereen hetzelfde werkt. De beste aanpak sluit aan bij jouw klachten, sport, doelen en dagelijkse belasting.

Geef je lichaam de tijd om sterker te worden

Scheenbeenklachten zijn vaak een signaal dat de huidige belasting groter is dan het lichaam op dat moment kan verwerken. Alleen wachten tot de pijn verdwenen is, zonder iets aan de oorzaak of trainingsopbouw te veranderen, vergroot de kans dat de klachten terugkomen.

Door de belasting tijdelijk aan te passen, gericht te trainen en daarna geleidelijk op te bouwen, werk je niet alleen aan minder pijn. Je vergroot ook de belastbaarheid van je lichaam, zodat je met meer vertrouwen kunt terugkeren naar wandelen, hardlopen of sporten.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen via 088-1719000 of een mail sturen naar contact@topfit-fysiotherapie.nl